Czym są alimenty i komu przysługują?

Alimenty to świadczenie pieniężne na rzecz dziecka, które nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać. Obowiązek alimentacyjny wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i obciąża rodziców – niezależnie od tego, czy są małżeństwem, czy nie. Dziecko ma prawo do alimentów, dopóki:
– nie osiągnie pełnej samodzielności finansowej (co nie zawsze oznacza pełnoletniość),
– nie ma wystarczających dochodów, by się utrzymać (np. pracuje lub otrzymuje stypendium).

Rodzic, który sprawuje pieczę nad dzieckiem, może dochodzić alimentów od drugiego rodzica – nawet jeśli nigdy nie byli małżeństwem.

Jak uzyskać alimenty na dziecko?

Krok 1 – Złożenie pozwu o alimenty
Pozew składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. Pozew może złożyć:
– drugi rodzic,
– opiekun prawny,
– pełnoletnie dziecko – jeśli samo dochodzi świadczeń od rodziców.

Pozew o alimenty powinien zawierać:
– dane stron (dziecka i pozwanego rodzica),
– żądaną kwotę alimentów,
– uzasadnienie – wskazanie potrzeb dziecka oraz sytuacji majątkowej pozwanego,
– dowody (np. rachunki, faktury, zaświadczenia o zarobkach).

Opłata sądowa od pozwu o alimenty nie jest wymagana – postępowanie w tym zakresie jest zwolnione z kosztów.


Krok 2 – Udział w postępowaniu
Sąd wyznaczy termin rozprawy, na której:
– strony będą mogły zająć stanowisko,
– zostaną przedstawione dowody (rachunki, opinie, dokumenty),
– możliwe jest przesłuchanie stron i świadków.

W niektórych przypadkach sąd może wydać nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym – bez rozprawy – ale tylko wtedy, gdy roszczenie jest bezsporne.


Krok 3 – Wydanie wyroku
Sąd zasądza alimenty biorąc pod uwagę:
– usprawiedliwione potrzeby dziecka (wyżywienie, ubrania, edukacja, leczenie, mieszkanie, zajęcia dodatkowe),
– zarobkowe i majątkowe możliwości rodzica zobowiązanego do płacenia.

Wyrok sądu stanowi tytuł wykonawczy – na jego podstawie można dochodzić alimentów egzekucyjnie (np. przez komornika), jeśli nie są płacone dobrowolnie.

Jak sąd ustala wysokość alimentów?

Wysokość alimentów nie jest z góry określona – zależy od konkretnej sytuacji. Sąd bada dwa elementy:

Potrzeby dziecka
Uwzględnia się m.in.:
– koszty wyżywienia, ubrań, książek, leków,
– opłaty za szkołę, przedszkole, zajęcia dodatkowe,
– wydatki mieszkaniowe (czynsz, media, wyposażenie),
– potrzeby zdrowotne i rozwojowe.

Możliwości majątkowe i zarobkowe rodzica
Nie chodzi tylko o faktyczne dochody – ale również o potencjał zarobkowy (np. wykształcenie, doświadczenie, możliwości zatrudnienia). Rodzic nie może uchylać się od pracy lub zaniżać dochodów, by uniknąć obowiązku alimentacyjnego.

Jak się bronić przed alimentami?

Rodzic pozwany o alimenty może:
– zakwestionować wysokość roszczenia – np. wskazać, że jest zawyżona,
– przedstawić dowody na swoje realne możliwości zarobkowe – np. umowy, zaświadczenia o dochodach,
– wykazać, że sam również ponosi koszty utrzymania dziecka (np. opiekuje się dzieckiem przez część tygodnia, kupuje odzież, jedzenie),
– domagać się podziału obowiązku alimentacyjnego – proporcjonalnie do zarobków obojga rodziców.

Warto też wskazać, jeśli dziecko:
– osiąga dochody (np. pracuje),
– otrzymuje inne wsparcie finansowe (np. stypendia, zasiłki).

Czy alimenty można zmienić?

Tak. Alimenty nie są ustalane raz na zawsze – można je zmienić (podwyższyć lub obniżyć), jeśli:
– zmieniły się potrzeby dziecka (np. choroba, rozpoczęcie nauki),
– zmieniła się sytuacja finansowa rodzica zobowiązanego (np. utrata pracy, spadek dochodów),
– rodzic ma nową rodzinę i inne zobowiązania.

W tym celu należy złożyć pozew o zmianę alimentów do sądu, który je wcześniej zasądził.

Co robić, gdy alimenty nie są płacone?

Jeśli rodzic nie płaci zasądzonych alimentów:
– można złożyć wniosek do komornika o egzekucję (wymagany jest wyrok z klauzulą wykonalności),
– można złożyć zawiadomienie do prokuratury – uchylanie się od alimentów jest przestępstwem (art. 209 Kodeksu karnego),
– w razie trudności – można ubiegać się o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego (jeśli spełnione są kryteria dochodowe).

Czy alimenty przysługują także po 18. roku życia?

Tak – jeżeli dziecko nadal się uczy i nie jest samodzielne finansowo, ma prawo do alimentów również po osiągnięciu pełnoletności. Nie ma określonego wieku, po którym obowiązek alimentacyjny wygasa – wszystko zależy od:
– sytuacji życiowej dziecka,
– jego zaangażowania w naukę,
– realnych możliwości zarobkowania.

Rodzic może jednak domagać się uchylenia obowiązku alimentacyjnego, jeśli dziecko:
– nie wykazuje chęci usamodzielnienia się,
– celowo przedłuża edukację,
– porzuciło naukę.

Alimenty przysługują dziecku tak długo, jak długo nie jest ono w stanie samodzielnie się utrzymać. Można ich dochodzić niezależnie od tego, czy rodzice byli małżeństwem, czy nie. Wysokość alimentów ustalana jest przez sąd na podstawie potrzeb dziecka oraz możliwości finansowych zobowiązanego rodzica. Obowiązek alimentacyjny może zostać w przyszłości zmieniony – zarówno podwyższony, obniżony, jak i w wyjątkowych przypadkach uchylony. Warto pamiętać, że uchylanie się od płacenia alimentów może skutkować egzekucją komorniczą oraz odpowiedzialnością karną.

Jeśli potrzebujesz pomocy z alimentami to skontaktuj się ze mną.